Alimenty

adwokat oleśnica alimenty rozwód kontakty władza rodzicielska podział majątku

Alimenty – czym są i kogo obciążają?

Alimenty (prawnie: obowiązek alimentacyjny), zgodnie z definicją zawartą w art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, są świadczeniem pieniężnym obciążającym krewnych w linii prostej (np. rodziców, dziadków, dzieci, wnuków) oraz rodzeństwo. Alimenty przyznawane są na rzecz osoby, która nie jest w stanie samodzielnie się utrzymać (prawnie: uprawniony). Do zapłaty alimentów może zostać zobowiązany krewny (prawnie: zobowiązany), którego z uprawnionym łączy więź, określona przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. W praktyce obowiązek alimentacyjny najczęściej występuje w relacji: rodzic – dziecko, a także dziadkowie – wnuk. Możliwe jest także żądanie alimentów w drugą stronę: od dziecka na rzecz rodzica czy od wnuka na rzecz babci/dziadka.

Sposoby wykonania obowiązku alimentacyjnego względem dziecka/osoby niepełnosprawnej

Artykuł 135 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego stanowi, że wykonanie obowiązku alimentacyjnego względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie albo wobec osoby niepełnosprawnej może polegać w całości lub w części na osobistych staraniach o utrzymanie lub o wychowanie uprawnionego; w takim wypadku świadczenie alimentacyjne pozostałych zobowiązanych polega na pokrywaniu w całości lub w części kosztów utrzymania lub wychowania uprawnionego.

Alimenty – ustalenie wysokości

Wysokość alimentów ustalana jest w każdej ze spraw indywidualnie. Przede wszystkim alimenty zależne są od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego oraz od możliwości zarobkowych i majątkowych zobowiązanego. Podkreślić należy, że przy ustaleniu wysokości alimentów nie bierze się pod uwagę faktycznie osiąganych przez zobowiązanego zarobków, a jego możliwości zarobkowe, czyli zarobki jakie mógłby osiągać biorąc pod uwagę jego osobiste predyspozycje. Określając natomiast usprawiedliwione potrzeby uprawnionego bierze się pod uwagę między innymi jego wiek, miejsce pobytu, stan zdrowia, codzienne potrzeby (wyżywienie, odzież, środki czystości i higieny). Wysokość alimentów powinna także odpowiadać stopie życiowej zobowiązanego (dziecko ma prawo do życia na poziomie adekwatnym do tego osiąganego przez rodziców).

Zmiana wysokości alimentów

Artykuł 138 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego przewiduje, iż w razie zmiany stosunków można żądać zmiany orzeczenia lub umowy dotyczącej obowiązku alimentacyjnego. Oznacza to, że w razie zmiany okoliczności, które miały wpływ na ustalenie poprzedniej wysokości alimentów można żądać podwyższenia lub obniżenia obowiązku alimentacyjnego. Aby alimenty zostały podwyższone lub obniżone, zmiana ta musi być jednak istotna.

Podwyższenie alimentów

W przypadku zmiany okoliczności uzasadniających podwyższenie wcześniej ustalonego obowiązku alimentacyjnego, należy wystąpić o podwyższenie alimentów. Podwyższenie wysokości alimentów uzasadnione będzie między innymi w przypadku wzrostu potrzeb uprawnionego na skutek zmiany miejsca pobytu, placówki edukacyjnej lub opiekuńczej, pogorszenia stanu zdrowia i zdiagnozowania schorzeń lub chorób, ale także w przypadku zwiększenia możliwości zarobkowych i majątkowych zobowiązanego.

Obniżenie alimentów

Odwracając sytuację, można także żądać zmniejszenia dotychczas ustalonej wysokości alimentów z uwagi na zmniejszenie usprawiedliwionych potrzeb dziecka lub zmniejszenia możliwości zarobkowych i majątkowych zobowiązanego. Dla przykładu okolicznością uzasadniającą zmniejszenie alimentów będzie osiągnięcie przez dziecka wieku, który pozwala na częściowo samodzielne zaspokojenie swoich potrzeb czy zmiana stanu zdrowia zobowiązanego, wpływająca znacznie na jego kondycję zawodową.

Jak długa trwa obowiązek alimentacyjny?

Obowiązek alimentacyjny nie jest ograniczony terminem ani wiekiem uprawnionego. Jako, że obowiązek alimentacyjny obejmuje dostarczenie środków utrzymania, a w miarę potrzeb także środków wychowania, obowiązek ten nie wygasa automatycznie z chwilą osiągnięcia przez uprawnionego określonego wieku. Przesłanka niemożności samodzielnego utrzymywania się oceniana jest każdorazowo w konkretnej sprawie. W przypadku braku dobrowolnej rezygnacji z otrzymania alimentów, należy wystąpić do sądu z żądaniem ustalenia wygaśnięcia obowiązku alimentacyjnego.

Uchylenie się od świadczeń alimentacyjnych

Co do zasady, zobowiązany może uchylić się od wykonania obowiązku alimentacyjnego względem uprawnionego, jeżeli żądanie alimentów jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Powyższe nie dotyczy obowiązku rodziców względem ich małoletniego dziecka. Rodzice mogą uchylić się od świadczeń alimentacyjnych jedynie względem pełnoletniego dziecka, jeżeli świadczenia te są połączone z nadmiernym dla nich uszczerbkiem lub jeżeli dziecko nie dokłada starań w celu uzyskania możliwości samodzielnego utrzymania się. Podoba regulacja wprowadzona została dla rodzeństwa – również w stosunku do rodzeństwa zobowiązany może uchylić się od świadczeń alimentacyjnych, jeżeli połączone są one z nadmiernym uszczerbkiem dla niego lub dla jego najbliższej rodziny.

Skutki uchylania się od określonego obowiązku alimentacyjnego

Alimenty – co w przypadku gdy nie są regulowane? Uchylanie się od ustawowego obowiązku łożenia określonej kwoty świadczenia pieniężnego na utrzymanie osoby uprawnionej zagrożone jest sankcją karną. Zgodnie z art. 209 Kodeksu karnego, kto uchyla się od wykonania obowiązku alimentacyjnego określonego co do wysokości orzeczeniem sądowym, ugodą zawartą przed sądem albo innym organem albo inną umową, jeżeli łączna wysokość powstałych wskutek tego zaległości stanowi równowartość co najmniej 3 świadczeń okresowych albo jeżeli opóźnienie zaległego świadczenia innego niż okresowe wynosi co najmniej 3 miesiące, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.

W zakresie aspektu karnoprawnego zapraszam do bloku Prawo karne.

Dziedziczenie obowiązku alimentacyjnego

Zgodnie z artykułem 139 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, obowiązek alimentacyjny nie przechodzi na spadkobierców zobowiązanego. Pomimo braku unormowania, również prawo do świadczeń alimentacyjnych nie podlega dziedziczeniu. Z punktu widzenia prawa jest to oczywiste i nie wymaga odrębnej regulacji prawnej – dzieje się tak bowiem alimenty związane są ściśle z osobą uprawnionego i jego osobistymi potrzebami, dlatego też wygasają one z chwilą śmierci uprawnionego.

Formularz kontaktowy

ul. Adama Mickiewicza 3 lok. 9,
56-400 Oleśnica
Telefon:
+48 601 831 511
Formularz kontaktowy

Kontakt

Telefon: +48 601 831 511

Adwokat Oleśnica Anita Słupianek-Graca

ul. Adama Mickiewicza 3 lok. 9
56-400 Oleśnica
NIP: 9112040127
REGON: 520193516